Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776) oraz ustawa zmieniająca ww. ustawę z dnia 12 grudnia 1997 r. (DzU nr 160, poz. 1082) nakłada na pracodawców zatrudniających co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy obowiązek ponoszenia opłat na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, chyba że pracodawca zatrudnia osoby niepełnosprawne na zasadach przewidzianych ustawą. Określa ona ponadto wymogi dla pracodawców, którzy chcieliby uzyskać status zakładu pracy chronionej lub status zakładu aktywności zawodowej. Zgodnie z brzmieniem art. 29 ust. 1 gmina może utworzyć wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo jednostkę oraz uzyskać dla niej status zakładu aktywizacji zawodowej po spełnieniu warunków przewidzianych tym przepisem. Kontrowersje w środowisku samorządowym wzbudził jednak nie powyższy zapis, lecz sformułowanie zawarte w art. 65 cytowanej ustawy. Artykuł ten w pierwotnym swoim brzmieniu zwalniał z wpłat na rzecz Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych gminne jednostki organizacyjne, w których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 2% w 1998 r., 3% w 1999r., a 4% w 2000 r. Pozostałe gminne jednostki organizacyjne nie spełniające ww. wymogu zatrudnienia miały jednak obowiązek ponoszenia opłat na rzecz Funduszu - zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 1 ustawy. Po nowelizacji ustawy w grudniu ub.r. powyższy artykuł został zmieniony i obecnie ustawa w art. 65 ust. 3 nakłada na gminne jednostki organizacyjne zatrudniające powyżej 15 osób powinność zatrudniania osób niepełnosprawnych z jednoczesnym określeniem wskaźnika zatrudnienia tych osób, który wynosi według ustawy 1% w 1998 r., a 3% w 1999 r. i następnych latach, przy czym stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych nie może być niższy niż 0,5 etatu. Jednocześnie ww. artykuł w ust. 1 zwalnia gminne jednostki organizacyjne z wpłat wymienionych w art. 21 ust. 1.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż słowniczek do ustawy nie zawiera definicji gminnych jednostek organizacyjnych wymienionych w cytowanym artykule, a podlegających przepisom ustawy. Nastręcza to wiele trudności interpretacyjnych, brakuje bowiem określenia, czy gminne jednostki organizacyjne wymienione w przepisie art. 65 odnosi się do jednostek tworzonych na podstawie art. 29 ustawy, czy też celem określenia podmiotów gminnych podlegających ustawie należy posiłkowo stosować inne przepisy, które posługują się ww. pojęciem. Przy założeniu spójności przepisów prawa oraz całości systemu prawnego, korzystając z innych przepisów rangi ustawowej dotyczących samorządów terytorialnych, możemy określić gminne jednostki organizacyjne, gdyż określenie takie znajdujemy zarówno w ustawie o samorządzie terytorialnym, jak i w ustawie Prawo budżetowe.
Niewątpliwie ustawodawca brakiem precyzji używanych przez siebie określeń doprowadził do powstania wątpliwości interpretacyjnych oraz do stosowania interpretacji przez różne organy i instytucje w zależności od funkcji i zadań, jakie wykonują.
Pytanie: Czy rząd mógłby zająć się nowelizacją przedmiotowej ustawy w celu doprecyzowania określenia gminnych jednostek organizacyjnych i wyeliminowania powstałych na tym tle różnic interpretacyjnych?
Poseł Ryszard Brejza
Bydgoszcz, dnia 25 lutego 1998 r.