Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej przygotowało projekt nowej ustawy o uprawnieniach do bezpłatnych i
Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej przygotowało projekt nowej ustawy o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego krajowego celem między innymi pogodzenia możliwości finansowych państwa, związanych z dotowaniem ulg, z potrzebami społecznymi w tym zakresie.
Co do zasady konieczności ograniczenia istniejących przywilejów należy stwierdzić, że znalazły się propozycje, które w szczególnie negatywny sposób dotkną młodzież studencką. Ulgi dla tej grupy nie mają charakteru ściśle socjalnego, jak na przykład dla inwalidów, są jednak wyrazem wsparcia młodych, inteligentnych ludzi, którzy po zakończeniu edukacji będą wykonywać społecznie istotne zadania i funkcje w naszym kraju. Truizmem byłoby powtarzanie, jak ważne jest podnoszenie ogólnego, obecnie niestety dość niskiego, poziomu wykształcenia naszego narodu, również w kontekście integracji ze strukturami europejskimi.
Zmiany przepisów dotyczących ulg dla młodzieży studenckiej, zawarte w art. 5 pkt 2 i art. 6 pkt 2 cytowanego projektu, zmierzają do ograniczenia zakresu przedmiotowych ulg w trzech kierunkach:
1. Ulgi miałyby przysługiwać tylko do 24 roku życia.
2. Ulgi obejmowałyby tylko przejazdy pociągami i autobusami osobowymi.
3. Wreszcie 50% zniżka służyłaby tylko studentom tak zwanych studiów dziennych.
Ad 1. Ograniczenie wieku do 24 lat wydaje się wysoce niewłaściwe, gdyż uderza w osoby, które pobierały naukę w 5-letnich szkołach średnich, słuchaczy studiów 6-letnich oraz korzystających z przewidzianych w regulaminie studiów jednorazowych urlopów dziekańskich. Dotyka więc ludzi, których edukacja przedłuża się ponad 24 rok życia, bez jakiejkolwiek ich winy, a niektórych więc karze, np. za ambicję podjęcia trudnych studiów lekarskich. Proponowana regulacja pozostanie też w sprzeczności z unormowaniami obowiązującymi w tym zakresie w niektórych krajach Unii Europejskiej (np. Niemcy) oraz z zasadami udzielania zniżek na przejazdy koleją w ruchu międzynarodowym - obowiązuje tu granica 26 lat. Bariera 24 roku życia została oparta na przepisach ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych, co w żaden sposób nie koreluje z potrzebami uczącej się i zazwyczaj sprawnej, zwłaszcza umysłowo, młodzieży. Przenoszenie regulacji powstałych na podstawie ubezpieczeń społecznych do omawianego projektu jest nietrafne, gdyż chodzi o osoby, dla których ulgowe czy darmowe przejazdy nie mają znaczenia tylko jako wsparcie socjalne.
Ad 2. Zawężenie zakresu ulg jedynie do pociągów osobowych jest równoznaczne z brakiem tych zniżek dla osób mieszkających z dala od ośrodków akademickich, ponieważ nie można stamtąd dojechać do dużych miast pociągami osobowymi, tym bardziej że PKP konsekwentnie zastępuje je innymi rodzajami: pospiesznymi, ekspresami, Inter City, Euro City (za przykład mogą służyć zmiany pociągów osobowych na pospieszne w relacji Warszawa - Częstochowa). Niewątpliwie wpłynęłoby to ujemnie na zasoby finansowe studentów z prowincji, gdzie i tak dochody są przecież niższe niż w wielkich miastach.
Ad 3. Szczególnie błędne jest różnicowanie studentów na ˝dziennych˝ i innych. Przede wszystkim pozostaje to w rażącej sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, która nie dyskwalifikuje nikogo pod tym względem. Ponadto różnica między dziennym a wieczorowym i zaocznym systemem studiowania ma obecnie charakter umowny i faktycznie sprowadza się do odpłatności za studia inne niż dzienne (np. na Uniwersytecie Warszawskim wszyscy studenci mają zajęcia wspólnie).
Zważywszy na powyższe problemy, sygnalizowane też przez Parlament Studentów RP, proponuje się następujące zmiany w projekcie ustawy o usprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego krajowego:
1. W art. 3 po pkt. 5 należy dodać pkt 6 w brzmieniu:
˝6) studenci wszystkich typów uczelni publicznych oraz słuchacze kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych, nie dłużej niż do ukończenia 26 roku życia˝, lub równoznaczne: 2. w art. 5 i 6 należy skreślić przepisy punktów oznaczonych jako pkt 2.
Przedstawiając powyższe argumenty i propozycje zwracam się do pana ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania: Czy pana resort widzi możliwość dokonania zmian w przygotowanej nowelizacji ustawy o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu krajowego?
Poseł Joanna Fabisiak
Warszawa, dnia 18 maja 1998 r.