Powyższą interpelację kierujemy na ręce pana premiera, ponieważ w swoim zakresie dotyczy ona ministra
Powyższą interpelację kierujemy na ręce pana premiera, ponieważ w swoim zakresie dotyczy ona ministra gospodarki oraz ministra kultury i sztuki.
Bardzo istotnym problemem, który zaistniał w ostatnich latach w związku z likwidacją dolnośląskiego zagłębia węglowego, jest ochrona górniczych zabytków przemysłowych. W programach corocznie przyjmowanych przez ministra gospodarki dotyczących zakresu likwidacji wałbrzyskich i noworudzkich kopalń nie ma przewidzianych żadnych działań związanych z ochroną zabytków górniczych oraz sposobu ich finansowania ze środków budżetu państwa. Również gminy Nowa Ruda i Wałbrzych nie są w stanie przejąć jako własne i sfinansować zabytkowych obiektów górniczych ze środków własnych ww. gmin. Należy podkreślić, że górnictwo węglowe na Dolnym Śląsku ma wielowiekowe tradycje. Najstarszy przekaz archiwalny dotyczący wydobycia węgla pochodzi z roku 1434.
W rejonie Wałbrzycha eksploatacja węgla udokumentowana jest od 1536 r. Rozkwit przemysłu węglowego nastąpił w II połowie XIX w. oraz w latach 20. i 30. XX wieku. Z przełomu XIX i XX w. zachowało się w rejonie Wałbrzycha wiele bezcennych obiektów i urządzeń górniczych, które dzisiaj stanowią istotną wartość muzealną i historyczną.
Już w połowie lat 80. podjęto pierwsze prace przy inwentaryzacji zabytków w kopalniach, koksowniach i innych zakładach przemysłowych regionu. Jednak w latach 90. nie do końca skoordynowana akcja likwidowania kopalń spowodowała dewastację wielu zabytkowych obiektów, a nawet częściową ich likwidację.
Wprawdzie w Wałbrzychu na bazie kopalni ˝Julia˝ powstało ˝Muzeum Przemysłu i Techniki˝, które przyjęło na swój stan część obiektów i urządzeń górniczych mających charakter zabytków, ale bardzo skromne środki finansowe będące w dyspozycji Muzeum zupełnie nie wystarczają na odpowiednie utrzymanie tych obiektów i przyjęcie na stan następnych.
Możliwość zwiedzania zabytkowych maszyn i urządzeń górniczych oraz możliwość zjazdu pod ziemię i zwiedzanie tam ekspozycji zorganizowanych i umieszczonych w wyrobiskach górniczych miały być jedną z atrakcji turystycznych regionu. W programie utworzenia Muzeum zwrócono uwagę na zasady finansowania tego przedsięwzięcia. Podstawowe środki na zabezpieczenie i konserwację kopalni przeznaczonej na muzeum i zgromadzonych tam urządzeń miały pochodzić z budżetu państwa, z puli na tzw. restrukturyzację. Jednak, jak zauważyliśmy wcześniej, w programach likwidacyjnych nie były uwzględnione potrzeby działań związanych z ˝Muzeum Przemysłu i Techniki˝.
W tej sytuacji zabytkowe obiekty kubaturowe pozostawione bez dozoru, zabezpieczone prowizorycznie szybko ulegają zniszczeniu, a urządzenia i maszyny są rozkradane. Na ponad 400 przemysłowych obiektów kubaturowych w 15 zespołach górniczych 28 wpisanych jest do rejestru zabytków i te powinny być zachowane. Natomiast w stosunku do dalszych 90 obiektów znajdujących się w wykazie zabytków wojewódzki konserwator zabytków opiniuje i kontroluje wnioski na ich rozbiórkę.
Panie Premierze! Jesteśmy bardzo zaniepokojeni brakiem możliwości - jak dotychczas - sfinansowania z budżetu państwa ochrony zabytków przemysłowych górnictwa w woj. wałbrzyskim.
Nasze obawy potęgują nadchodzące zmiany związane z reformą administracyjną kraju. W naszym województwie, w nowym powiecie wałbrzyskim bez odpowiedniego poparcia i pomocy z zewnątrz te obiekty i urządzenia mogą przestać istnieć, co byłoby niepowetowaną stratą dla naszego regionu i dla zabytków przemysłu mających znaczenie w skali europejskiej. Nie wiemy również, jak powyższy problem będzie rozwiązany na Górnym Śląsku, gdzie może nastąpić podobna sytuacja w trakcie likwidacji wielu kopalń tamtego regionu. Uważamy, że państwo jako instytucja powinno wyasygnować ze swego budżetu odpowiednie środki finansowe na powyższy cel, także za zasadne uważamy zwrócenie się przez polski rząd do różnych funduszy i instytucji zagranicznych o przekazanie ze środków Wspólnoty Europejskiej odpowiednich funduszy na omawiany w interpelacji cel.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
1. Czy minister gospodarki w uzgodnieniu z ministrem kultury i sztuki wyasygnuje odpowiednie środki finansowe na ochronę zabytków przemysłu górniczego w woj. wałbrzyskim na 1998 r. i lata następne?
2. Czy rząd polski zwróci się do odpowiednich organów Unii Europejskiej z prośbą o wsparcie finansowe zabytków przemysłu o znaczeniu europejskim znajdujących się na terytorium regionu wałbrzyskiego i być może Górnego Śląska, jeżeli ten problem również zaistnieje w tamtym regionie?
Posłowie Marek Dyduch
i Krystyna Herman
Warszawa, dnia 15 czerwca 1998 r.