Na podstawie art. 177 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację do pani minister w sprawie
Na podstawie art. 177 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację do pani minister w sprawie działalności funkcjonariuszy publicznych i osób zaufania publicznego wykonujących czynności z zakresu prawa, tj:
1) oceny działalności komorników sądowych oraz podejmowanych działań mających na celu poprawę efektywności wykonywania przez nich zawodu i zmniejszenia kosztów, jakie ponoszą obywatele w związku z czynnościami egzekucyjnymi i innymi czynnościami przekazanymi komornikom na mocy właściwych przepisów;
2) oceny działalności notariuszy oraz podejmowanych działań mających na celu poprawę jakości świadczonych przez nich usług i zmniejszenia kosztów, jakie ponoszą obywatele w związku z czynnościami wykonywanymi przez notariuszy na mocy właściwych przepisów.
Uzasadnienie
Kluczowe znaczenie dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w Polsce ma działalność funkcjonariuszy publicznych oraz osób zaufania publicznego wykonujących powierzone im czynności z zakresu prawa. Dotyczy to m.in. notariuszy i komorników sądowych. Przepisy niejednokrotnie przewidują obowiązek korzystania z usług wymienionych powyżej osób, w celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu oraz prawidłowego wykonywania obowiązujących norm prawnych. W tych okolicznościach niezbędne jest zagwarantowanie należytego poziomu czynności wykonywanych przez notariuszy i komorników oraz zapewnienie powszechnego dostępu obywateli do świadczonych przez nich usług, co oznacza również ustalenie racjonalnej wysokości opłat z tego tytułu.
Zgodnie z treścią ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (DzU nr 133, poz. 882) komornicy sądowi są funkcjonariuszami publicznymi wykonującymi czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych oraz inne czynności przekazane na podstawie odrębnych przepisów.
Ustawa powierza komornikom w szczególności wykonywanie orzeczeń w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz o zabezpieczenie roszczeń, wykonywanie innych tytułów wykonawczych wydanych na podstawie odrębnych przepisów. Oznacza to, że od komorników zależy efektywność działania wymiaru sprawiedliwości, albowiem orzeczenia, których nie można wykonać, nie mają w praktyce żadnego znaczenia dla stron postępowania. W konsekwencji działalność komorników ma decydujące znaczenie dla oceny przez obywateli funkcjonowania całości wymiaru sprawiedliwości oraz oceny funkcjonowania państwa.
Obecnie działalność komorników budzi różne zastrzeżenia. Wierzyciele, którzy dochodzą swoich roszczeń za pośrednictwem komorników, wskazują na bezczynność komorników, przewlekłość postępowania egzekucyjnego oraz bardzo małą skuteczność działań podjętych przez komorników. Sytuacja powyższa jest tym bardziej niepokojąca, że koszty postępowania prowadzonego przez komorników, które ponoszą strony, w tym zwłaszcza wierzyciele, są obecnie bardzo wysokie, nawet w wypadku małej skuteczności podejmowanych czynności lub wręcz braku efektów ich działania.
Potwierdzeniem przedstawionych w niniejszej interpelacji okoliczności jest informacja statystyczna dotycząca działalności wymiaru sprawiedliwości w roku 1997, która przynosi wręcz katastrofalny obraz działalności komorników, albowiem wynika z niej, że ok. 2/3 egzekucji jest bezskutecznych.
Biorąc pod uwagę powyższe, proszę o udzielenie informacji na temat oceny działalności komorników oraz wskazanie działań, jakie podejmuje resort sprawiedliwości w celu poprawy efektywności wykonywania zawodu przez komorników sądowych oraz zmniejszenia kosztów prowadzonego przez nich postępowania.
Przepisy ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (DzU nr 22, poz. 91) określają notariuszy jako osoby zaufania publicznego i przyznają wyłączne uprawnienia do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną. Oznacza to, że udział notariusza jest niezbędny przy dokonywaniu olbrzymiej ilości czynności prawnych (zwłaszcza umowy o przeniesienie własności nieruchomości oraz szereg czynności wykonywanych przede wszystkim w ramach działalności gospodarczej).
W tych okolicznościach wątpliwości budzą rażąco wygórowane opłaty, jakie notariusze pobierają za dokonywane przez siebie czynności. Wysokość opłat jest niewspółmierna do kosztów, jakie notariusz ponosi przy dokonywaniu danej czynności, przy czym obowiązujące przepisy często przewidują obowiązek korzystania z usług notariusza i nie ma możliwości dokonania czynności w formie innej niż notarialna.
W praktyce wysokie opłaty niejednokrotnie nie oznaczają wysokiej jakości usług świadczonych przez notariuszy i często zdarzają się akty notarialne dotknięte licznymi brakami.
Niepokojąca jest również praktyka samorządu notarialnego, który ogranicza dostęp do zawodu notariusza. W tych okolicznościach nie ma mowy o wytworzeniu się konkurencji wymuszającej poprawę jakości usług świadczonych przez notariuszy oraz obniżenia opłat związanych z dokonywanymi przez nich czynnościami.
Proszę o udzielenie informacji na temat aktualnego stanu notariatu w Polsce, oceny działalności notariuszy przez resort sprawiedliwości oraz wskazanie działań, jakie podejmuje resort sprawiedliwości w celu poprawy jakości wykonywania zawodu przez notariuszy oraz zmniejszenia opłat z tytułu prowadzonej przez nich działalności.
Poseł Antoni Szymański
Gdańsk, dnia 20 lipca 1998 r.