W ostatnim czasie miała miejsce nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych, której celem było m.in.
W ostatnim czasie miała miejsce nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych, której celem było m.in. ułatwienie absorpcji środków z funduszy strukturalnych. W wyniku nowelizacji został zmieniony zakres stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 19, poz. 177, z późn. zm.). Otóż w obecnie obowiązującym stanie prawnym art. 3 ust. 1 ww. ustawy wskazuje podmioty zobowiązane do udzielania zamówień publicznych zgodnie z przepisami tejże ustawy.
Zakres podmiotowy ustawy określony został w art. 3:
1. jednostki sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych;
2. inne niż określone w pkt. 1, państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.
Jeśli jednostka nie należy do sektora finansów publicznych, to wówczas w myśl art. 3 ust. 1 pkt 5 jest ona zamawiającym w rozumieniu ustawy, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki:
a) ponad 50% wartości udzielanego przez nie zamówienia jest finansowane ze środków publicznych lub przez podmioty, o których mowa w pkt. 1-3a;
b) wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy;
c) przedmiotem zamówienia są roboty budowlane obejmujące wykonanie czynności w zakresie inżynierii lądowej lub wodnej, budowy szpitali, obiektów szpitali, obiektów sportowych, rekreacyjnych lub wypoczynkowych, budynków szkolnych, budynków szkół wyższych lub budynków wykorzystywanych przez administrację publiczną lub usługi związane z takimi robotami budowlanymi.
Ponadto zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy do jej stosowania zobowiązane są też podmioty inne, niż określone w pkt 1 i 2, jeżeli zamówienie jest finansowane z udziałem środków, których przyznanie jest uzależnione od stosowania procedury udzielenia zamówienia, określonej w ustawie.
Z cytowanych przepisów wynika, że beneficjenci środków unijnych, nie będący podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, są zobowiązani do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych w dwóch przypadkach:
a) gdy spełnione są łącznie wszystkie przesłanki wymienione w art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy albo
b) gdy nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 3 ust. 1 pkt 5, ale instytucja wdrażająca przyznająca środki zobowiązała beneficjenta do zastosowania procedury udzielenia zamówienia, określonej w ustawie.
W praktyce okazało się, że nie wszystkie instytucje biorące udział w procesie przydzielenia tych środków są zgodne co do sposobu interpretacji wyżej wspomnianych przepisów. Niektóre z instytucji wdrażających, pomimo dość jednoznacznych przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, nadal zobowiązują beneficjentów ostatecznych do stosowania przy wydatkowaniu środków z funduszy strukturalnych procedur zamówień publicznych, co znacznie komplikuje i utrudnia wykorzystanie środków pomocowych Unii Europejskiej. Tym samym nie tylko nie przyczyniają się do przyspieszenia tempa absorpcji środków pochodzących z funduszy strukturalnych, lecz mówiąc wprost, komplikują działanie beneficjentów ostatecznych, przed którymi i tak jest stawianych wiele wymogów o charakterze formalnym, które często nie mają wiele wspólnego z tym, co rzeczywiście wynika z regulacji unijnych.
Stan prawny
Instytucje wdrażające (wojewódzkie urzędy pracy), które nadal zobowiązują beneficjentów ostatecznych (firm, instytucji edukacyjnych) do stosowania procedur zamówień publicznych, podają jako podstawę prawną takiej decyzji:
1. Art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 19, poz. 177, z późn. zm.). Z treści art. 3 ust 1 pkt 6 wynika, że ustawę stosuje się do udzielania zamówień publicznych przez podmioty ˝inne, niż określone w pkt 1 i 2, podmioty, jeżeli zamówienie jest finansowane z udziałem środków, których przyznanie jest uzależnione od zastosowania procedury udzielania zamówienia określonej w ustawie˝.
2. § 13 Umowy o dofinansowanie projektu zawieranej w oparciu o wzór stanowiący zał. nr 2 do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie wzorów umów o dofinansowanie projektów realizowanych w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006 (Dz.U. Nr 137, poz. 1153, z późn. zm.), który zobowiązuje odbiorców ostatecznych do stosowania przepisów o zamówieniach publicznych.
3. Dodatkowo niektóre instytucje wdrażające (np. WUP Białystok) wprowadziły do umowy dodatkowy zapis § 13a, który zobowiązuje beneficjentów do przekazywania instytucji wdrażającej informacji o zamiarze wszczęcia postępowania dotyczącego udzielenia zamówienia publicznego oraz do przesłania do instytucji wdrażającej przed zawarciem umowy z wykonawcą informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
Należy zaznaczyć, iż instytucja zarządzająca ZPORR (Departament Wdrażania Programów Rozwoju Regionalnego w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego) pismem z dnia 18 lipca 2005 r. poinformowała instytucje wdrażające, iż zgodnie ze stanowiskiem Urzędu Zamówień Publicznych sposób interpretacji zapisów umowy o dofinansowanie realizacji projektu należy do instytucji przyznającej środki. Znacząca większość instytucji wdrażających podjęła wydaje się jedyną słuszną decyzję i zwolniła beneficjentów ostatecznych ze stosowania procedur zamówień publicznych. Jedynie kilka instytucji wdrażających (w tym WUP w Białymstoku - oficjalny komunikat na stronie internetowej) jest zdania, iż odstąpienie od egzekwowania stosowania przez beneficjentów ostatecznych obowiązku stosowania procedur określonych w ustawie nie jest możliwe bez dokonania stosownych zmian we wzorze umowy o dofinansowanie, czego z kolei urzędy te uczynić nie mogą - wzór umowy przyjęty został rozporządzeniem ministra. W powołanym wyżej piśmie z dnia 18 lipca 2005 r. wyraźnie zapisane jest, ˝iż przyznanie środków w ramach ZPORR jest uzależnione od stosowania przepisów o zamówieniach publicznych, nie zaś od stosowania procedury udzielenia zamówienia publicznego określonej w ustawie. Jeżeli beneficjent zgodnie z umową o dofinansowanie projektu w ramach Priorytetu 2 ma stosować przepisy o zamówieniach publicznych (tj. ustawę Prawo zamówień publicznych) a ustawa wyłącza stosowanie procedur w odniesieniu do danego typu beneficjentów, to procedury udzielenia zamówień publicznych nie muszą być stosowane˝.
Jednakże w związku ze stanowiskiem Urzędu Zamówień Publicznych, zgodnie z którym w kontekście art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy sposób interpretacji zapisu umowy o dofinansowanie zależy od instytucji przyznającej środki, niektóre instytucje wdrażające pozostały na stanowisku obligatoryjnego stosowania procedur zamówień publicznych. Wydaje się, że instytucje te nie potrafią odróżnić pojęcia zastosowania ustawy zamówień publicznych od pojęcia zastosowania określonej procedury wskazanej w ustawie. Powyższe doprowadziło do sytuacji, w której w zależności od praktyki przyjętej przez daną instytucję wdrażającą, taki sam stan faktyczny będzie traktowany jako nieprawidłowość w wydatkowaniu środków z funduszy strukturalnych, prowadzącą nawet do cofnięcia przyznanych środków bądź też nie.
Rozwiązaniem wyżej opisanego problemu (a właściwie problemów, które mogą się wkrótce pojawić i już budzą niepokój beneficjentów ostatecznych) może być bądź udzielenie instytucjom wdrażającym jednoznacznych i wiążących wytycznych w wyżej opisanych kwestiach, bądź dokonanie stosownych zmian w rozporządzeniu zawierającym wzory umów o dofinansowanie, które jednoznacznie będą wskazywały na konieczność prowadzenia przedmiotowych procedur bądź ich brak.
Rozwiązania opisanego wyżej problemu (a właściwie problemów, które mogą się wkrótce pojawić i już budzą niepokój beneficjentów ostatecznych, którzy sięgnęli po środki w ramach 2 Priorytetu ZPORR) są dwa:
1. z uwagi na brak kompetencji niektórych instytucji wdrażających w tym zakresie muszą one otrzymać jednoznaczne i wiążące wytyczne co do konieczności (czy też braku konieczności) egzekwowania od beneficjentów ostatecznych nie należących do sektora finansów publicznych stosowania określonych procedur udzielania zamówień lub
2) należy dokonać stosownych zmian w rozporządzeniu w sprawie wzorów umów, tak aby zapisy umowy jednoznacznie określały obowiązek stosowania przez beneficjentów ściśle określonych procedur bądź brak takiego obowiązku.
Zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy opisany powyżej problem jest Pani znany?
2. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu usprawnienia działań instytucji wdrażających?
Z poważaniem
Poseł Damian Raczkowski
Białystok, dnia 6 grudnia 2006 r.