Szanowny Panie Ministrze! W zarządzie Lasów Państwowych pozostaje 257 obwodów łowieckich, wchodzących w skład
Szanowny Panie Ministrze! W zarządzie Lasów Państwowych pozostaje 257 obwodów łowieckich, wchodzących w skład 176 ośrodków hodowli zwierzyny. Co roku obwody te odwiedza blisko 18 tysięcy myśliwych, z czego około 30% stanowią cudzoziemcy. Jest to niewątpliwa, nieuwzględniona w korzyściach płynących z gospodarki łowieckiej, promocja polskich lasów.
Przyjęło się, niestety również wśród części samych leśników, postrzegać ośrodki hodowli zwierzyny Lasów Państwowych wyłącznie przez pryzmat pozyskiwania zwierzyny, polowań dewizowych oraz uzyskiwania związanych z tym wymiernych przychodów. Takie podejście do zagadnienia wskazuje na próby oddzielnego traktowania poszczególnych składowych gospodarki leśnej, a także ogranicza realizację niektórych zadań ustawowo nałożonych na Lasy Państwowe.
Ośrodki hodowli zwierzyny Lasów Państwowych funkcjonują dziś jako obwody łowieckie wyłączone z wydzierżawienia.
Szczegółowe zadania ośrodków hodowli zwierzyny Lasów Państwowych określa art. 28 ustawy Prawo łowieckie. Nakłada on na te ośrodki obowiązek realizacji takich celów jak wzorcowe zagospodarowanie łowisk, wdrażanie nowych osiągnięć z zakresu łowiectwa, a także prowadzenie badań naukowych. Ponadto ustawa Prawo łowieckie nakłada na ośrodki hodowli zwierzyny Lasów Państwowych obowiązek odtwarzania populacji znikających gatunków dziko żyjących, hodowli rodzimych gatunków zwierząt łownych w celu zasiedlenia łowisk, hodowli zwierząt łownych szczególnie pożytecznych w biocenozach leśnych oraz ogólnie określonej działalności szkoleniowej z zakresu łowiectwa.
Zgodnie z zasadami regulującymi gospodarkę finansową w Lasach Państwowych działalność łowiecka musi się samofinansować. Aby umożliwić realizację wymienionych wyżej, a określonych ustawą Prawo łowieckie celów, dla których powołano ośrodki hodowli zwierzyny Lasów Państwowych, niezbędne jest sprzedawanie polowań. Wypracowany w ten sposób przychód z nawiązką pokrywa ponoszone koszty.
Lasy Państwowe w sezonie łowieckim 2001/2002 poniosły koszty w wysokości 28,7 mln zł. Obejmowały one m.in. ekwiwalent z tytułu zarządu obwodami przekazany na rzecz gmin (357 tys. zł), odszkodowania za szkody w uprawach rolnych (7,5 mln zł), łowieckie zagospodarowanie obwodów (4,2 mln zł), poprawę naturalnych warunków bytowania zwierzyny (1,6 mln zł), dokarmianie zwierzyny (3,7 mln zł) oraz organizację polowań i odłowów (5,8 mln zł). Natomiast przychody z gospodarki łowieckiej wyniosły 32,7 mln zł. Pozyskanie zwierzyny w sezonie łowieckim 2001/2002 nie spowodowało istotnych zmian w liczebności większości populacji.
Obserwuje się niewielki wzrost liczebności dzików, jeleni i saren. Ich pozyskanie niewiele odbiega od sezonu poprzedniego. Na stabilnym poziomie utrzymuje się liczebność danieli. We wszystkich obwodach nastąpił spadek liczebności zwierzyny drobnej, w tym głównie zająca. Znacznie wzrosło pozyskanie dzika związane z koniecznością ograniczenia szkód wyrządzanych przez ten gatunek na polach.
Zwierzyna stanowi integralną część ekosystemów leśnych i jako taka nie powinna być traktowana jako zło konieczne i działalność obwodów nie powinna być postrzegana jako uboczna.
Ośrodki hodowlane, choćby z racji wspomnianej ustawy, jak też zajmowanej powierzchni (1,2 mln ha w samych lasach, ogółem ok. 1,9 mln ha), rozmieszczenia oraz dostępnych środków finansowych mogą spełniać i spełniają ważną rolę. Tworzą spójny system zabezpieczenia całości gospodarki łowieckiej i hodowlanej kraju.
Często gospodarowanie zasobami zwierzyny jest postrzegane przez pryzmat wyniku finansowego i szkód spowodowanych łowiectwem. Rozumując w ten sposób, można byłoby dojść do wniosku, że powinno się zrezygnować z zabiegów związanych na przykład z hodowlą czy ochroną lasów lub w dużym stopniu je ograniczyć, bo przecież jedynym dochodowym pożytkiem jest tu pozyskiwanie drewna.
Tymczasem należy upatrywać innych ważnych ról, jakie odgrywają ośrodki hodowli zwierzyny. Szeroka współpraca z placówkami naukowymi i organizacjami ekologicznymi przy badaniach z zakresu biologii i łowiectwa pozwala wytyczać pewne hodowlane drogi i trendy możliwe do naśladowania w przyszłości przez koła łowieckie. Ośrodki stanowią bazę dla wielu prowadzonych badań naukowych, prac doktorskich, magisterskich, dyplomowych. Odbywają się w nich praktyki zawodowe szkół leśnych.
Inną rolą ośrodków są działania mające na celu ochronę i odbudowę wielu gatunków zwierząt, jak restytucja bobra, zachowanie ostatnich w kraju miejsc występowania cietrzewi i głuszca. W ośrodkach swoją ostoję mają również żubry. Te działania nie dadzą się wycenić w pieniądzu. Byłyby one trudne do realizacji w warunkach obwodów wydzierżawionych kołom łowieckim.
W celu poprawy zdrowotności i wzbogacenia puli genowej rodzimych populacji zwierząt łownych obecnie w ośrodkach hodowli zwierząt Lasów Państwowych realizowanych jest wiele programów, wśród których jest między innymi poszerzenie puli genowej populacji muflonów w Górach Sowich czy hodowla zachowawcza danieli w Regnach koło Łodzi.
Kolejnym działaniem jest zagospodarowanie łowisk oraz odtworzenie naturalnej bazy żerowej dla jeleniowatych w Bieszczadach, gdzie ograniczenie powierzchni upraw rolnych i wzrost liczebności wilka wpłynęły niekorzystnie na jego populację. Realizowany w tamtejszych lasach program, polegający na wykaszaniu setek hektarów połonin i łąk śródleśnych, powoli, przez odtworzenie bazy pokarmowej, przywraca bieszczadzkim łowiskom ich wcześniejsze walory. W ciągu ostatnich lat populacja jelenia znacząco się zwiększyła, odrodziły się dziki. Z programu skorzystały też pośrednio dziko żyjące w Bieszczadach żubry.
Jednym z projektów jest także hodowla jelenia mazurskiego i intensywna hodowla dzika w lasach szczecińskich. Głównym celem tej hodowli jest maksymalne zagęszczenie populacji dzika i zintensyfikowanie jej użytkowania. Program ten umożliwi też obserwowanie wpływu rozbudowanej populacji na zdrowotność drzewostanu i zwróci uwagę na możliwość wykorzystania biologicznych metod zwalczania szkodliwych w gospodarce leśnej owadów (np. borecznika).
Kolejnym przykładem może być zamknięta hodowla zajęcy i kuropatw w Zagórzu koło Zielonej Góry czy hodowla bobra w naturalnych siedliskach w Lisięcicach na Opolszczyźnie. Na tych hodowlach wzorują się inne kolejno powstające hodowle na Pomorzu i wschodzie kraju.
Realizowane przez poszczególne nadleśnictwa programy, których przykłady wymieniono powyżej, wymagają wsparcia. Wiąże się to z tym, że nadleśnictwa w ramach środków wypracowanych przez ośrodki hodowli zwierzyny nie są w stanie podołać obciążeniom wynikającym z realizacji zadań o charakterze ponadregionalnym, będących podstawą gospodarki łowieckiej kraju. Pewnym wsparciem dla tej działalności są dopłaty unijne z Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa (ponad 2 mln zł w ubiegłym roku). Pozytywnym zjawiskiem jest utrzymanie nadwyżki przychodów nad kosztami prowadzenia gospodarki łowieckiej w ośrodkach hodowli zwierzyny.
Mając na uwadze powyższe materiały, zgromadzone dzięki spostrzeżeniom specjalistów leśników i ekologów oraz oparte na doniesieniach prasy specjalistycznej, kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Czy możliwe jest dodatkowe finansowe wsparcie działalności ośrodków hodowli zwierzyny Lasów Państwowych, które prowadzą działalność o charakterze ponadregionalnym?
2. Czy planowane jest poszerzenie działalności kół łowieckich i ośrodków hodowli zwierzyny lasów państwowych o kolejne uprawnienia związane z odbudową ekosystemów leśnych?
Z poważaniem
Poseł Sandra Lewandowska
Warszawa, dnia 15 stycznia 2007 r.