Szanowny Panie Ministrze! Dolina Rospudy to jeden z najcenniejszych obszarów torfowiskowych (torfowiska niskie i
Szanowny Panie Ministrze! Dolina Rospudy to jeden z najcenniejszych obszarów torfowiskowych (torfowiska niskie i przejściowe), o naturalnych, nienaruszonych stosunkach wodnych. Jest objęta ochroną ze względu na występowanie rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Rośnie tam m.in. 19 przedstawicieli rodziny storczykowatych, podlegającej ścisłej ochronie prawnej, w tym jedyne w Polsce stanowisko miodokwiatu krzyżowego, rośliny wpisanej do Polskiej Czerwonej Księgi Roślin Ginących, oraz jedno z kilku stanowisk podgatunku białokwiatowego storczyka krwistego. Ponadto na terenie doliny występują inne storczyki, m.in.: storczyk szerokolistny, obuwik pospolity, żłobik koralowy i inne, a także rzadkie rośliny chronione, takie jak: brzoza niska, wielosił błękitny, rosiczka długolistna itd. W Dolinie Rospudy i przylegających do niej lasach gniazdują chronione gatunki ptaków, takie jak: jarząbek, głuszec, kropiatka, derkacz, żuraw, bielik, orlik krzykliwy i wiele innych gatunków. Obszar ten jest również żerowiskiem dla ptaków gniazdujących na pobliskich terenach, w tym w Puszczy Augustowskiej. Dla dużych ssaków, takich jak np. wilki i jelenie, Dolina Rospudy stanowi korytarz migracyjny - tędy przemieszczają się one z Puszczy Augustowskiej i Biebrzańskiego Parku Narodowego na zachód. Ponadto żyją tu łosie, bobry, wydry, lisy i inne.
Dolina Rospudy od 1989 roku stanowi obszar chronionego krajobrazu, a od 1991 - strefę ciszy. Ponadto jest częścią Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 z dyrektywy ˝ptasiej˝ jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków - część Ostoi Puszcza Augustowska (od 2004 r.). Dolina znajduje się na czele tzw. Shadow List - listy obszarów, które wg naukowców i organizacji ekologicznych powinny znaleźć się w sieci Natura 2000 z dyrektywy ˝siedliskowej˝ (od 2004 r.). Rospuda jest również węzłem o znaczeniu międzynarodowym w Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET-PL ze względu na uwarunkowania: geomorfologiczne, hydrologiczne, biotyczne, strukturę krajobrazu oraz istniejące i proponowane obszary chronione. Należy do Zielonych Płuc Polski, czyli regionalnego systemu ochrony tożsamości przyrodniczej i kulturowej północno-wschodniej Polski. Na terenie Doliny Rospudy planowane jest utworzenie rezerwatu przyrody obejmującego stanowisko miodokwiatu krzyżowego strefą ochrony ścisłej. Stref ochronnych wymagają też chronione ptaki gniazdujące w tym rejonie: głuszec, bielik, orlik krzykliwy. Rezerwat ten wchodziłby w skład Augustowsko-Druskiennickiego Transgranicznego Obszaru Chronionego - projektowanego dzięki współpracy między Polską, Litwą i Białorusią.
W piątek 9.02.2007 wojewoda podlaski wydał oddziałowi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad pozwolenie na budowę obwodnicy Augustowa. Według planów blisko jedna trzecia drogi ma przebiegać przez obszary Doliny Rospudy. Drogę do wydania zgody otworzyła wojewodzie decyzja Ministra Środowiska! Zbulwersowała ona przedstawicielstwo KE w Polsce. W oświadczeniu przekazanym PAP przewodniczący KE Jose Manuel Barroso stwierdził, iż ˝jest to decyzja niezrozumiała w kontekście niedawnego spotkania polskich ministrów środowiska, rozwoju regionalnego i transportu z unijnymi komisarzami odpowiedzialnymi za te dziedziny˝. Rzeczniczka komisarza ds. ochrony środowiska Stawrosa Dimasa Barbara Helfferich powiedziała, że Komisja Europejska jest zdecydowana na zastosowanie przyspieszonej procedury karnej przeciwko Polsce w związku z budową obwodnicy. Choć kwestionowana obwodnica ma być wybudowana w całości ze środków krajowych, PAP dowiedziała się nieoficjalnie w KE, że decyzja Polski w sprawie jej budowy może doprowadzić do braku zgody KE na finansowanie z funduszy unijnych innych projektów transportowych. ˝Jesteśmy zdecydowani, jeśli Polska rzeczywiście postanowi wbrew naszym zastrzeżeniom rozpocząć budowę, wprowadzić przyspieszoną procedurę karną, która może się zakończyć dla Polski bardzo poważnymi sankcjami (finansowymi)˝. Procedury karne prowadzone przez KE wobec krajów członkowskich za łamanie unijnego prawa trwają zwykle nawet latami, zanim wypowie się Trybunał Sprawiedliwości UE. Celem przyspieszonej procedury jest wywarcie presji na rząd w Polsce ˝na czas˝, by uniknąć strat w środowisku naturalnym.
KE już 12 grudnia uznała, że budowa obwodnicy Augustowa na terenach chronionych w ramach programu Natura 2000 jest niezgodna z prawem unijnym. Rozpoczęła pierwszy etap standardowej procedury przeciwko Polsce, żądając wyjaśnień i wstrzymania prac. Do 15 lutego strona polska ma odpowiedzieć na zastrzeżenia KE. Dyrekcja generalna ds. ochrony środowiska KE może wstrzymać zgodę na współfinansowanie z funduszy unijnych innych kwestionowanych przez ekologów projektów. Obecnie ˝zamrożonych˝ jest pięć takich projektów na łączną kwotę 900 mln euro (jeszcze z puli na lata 2004-06). Znajdują się one na opracowanej i przekazanej KE przez organizacje pozarządowe liście terenów w Polsce, które powinny być włączone do programu Natura 2000. Inwestycje na terenach objętych ochroną w ramach sieci Natura 2000 są dozwolone, ale podlegają rygorystycznym przepisom unijnym.
Dyrektywa ˝ptasia˝ z 1979 roku przewiduje dokładną analizę wpływu projektów na środowisko. W przypadku stwierdzenia niekorzystnych skutków kraje członkowskie są zobowiązane do przedstawienia alternatywnych rozwiązań, np. innego przebiegu trasy.
W związku z powyższymi informacjami, w trosce zarówno o środowisko naturalne, jak i prawidłowy wizerunek Polski w krajach Unii Europejskiej, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Jaka jest ocena wpływu podjętej decyzji na środowisko naturalne, na podstawie której Ministerstwo Budownictwa wyraziło zgodę na budowę obwodnicy?
2. Jakie przesłanki kierowały Ministrem Środowiska przy podejmowaniu decyzji w sprawie udzielenia zgody na budowę obwodnicy?
3. 1 lutego na spotkaniu z komisarzem Dimasem podkreślił Pan, że ˝prawo unijne będzie respektowane˝. Jak to się ma do kwestii budowy obwodnicy Augustowa?
4. Jakie działania podejmie Ministerstwo Środowiska w sprawie zatrzymania procedury karnej, która została rozpoczęta przez Komisję Europejską w związku z przedmiotową sprawą?
Z wyrazami szacunku
Poseł Sandra Lewandowska
Warszawa, dnia 14 lutego 2007 r.