Polska konstytucja stanowi, że: ˝władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, a
Polska konstytucja stanowi, że: ˝władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, a w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania˝. Zapisy art. 75 Konstytucji RP, jak również art. 7 ustawy o samorządzie gminnym i art. 4 ustawy z dnia 21.06.2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego obligują gminę do tworzenia warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej. Ogólny kierunek i metody działania stosowane przez państwo do osiągnięcia określonych celów w dziedzinie mieszkalnictwa i zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wyznacza polityka mieszkaniowa. O kształcie lokalnej polityki mieszkaniowej decydują wszelkie działania, decyzje i plany przyszłych przedsięwzięć zmierzające do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej przy uwzględnianiu lokalnych uwarunkowań społeczno-gospodarczych, a w szczególności finansowych, infrastrukturalnych i techniczno-organizacyjnych. Ze względu na ograniczone możliwości finansowe samorządów terytorialnych polityka mieszkaniowa musi być selektywna, ale zarazem - realizować cele społeczne. W związku z tym, za niezbędne w sektorze mieszkaniowym należy uznać interwencje państwa.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Gmina wykonuje te zadania, wykorzystując mieszkaniowy zasób gminy lub w inny sposób i na ich sfinansowanie może otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa.
Lokale socjalne gmina tworzy w drodze adaptacji budynków na cele mieszkalne, przekwalifikowania lokali mieszkalnych o niskim standardzie na lokale socjalne, adaptacji pustostanów, budownictwa komunalnego. W ostatnich latach stale zwiększa się liczba osób oczekujących na lokale socjalne, ze względu na fakt, że zapewnienia do korzystania z lokalu socjalnego następują nie tylko dla osób eksmitowanych z zasobów komunalnych, ale także dla lokatorów wykwaterowywanych z budynków spółdzielczych, zakładowych oraz w nielicznych przypadkach z budynków prywatnych oraz ze względu na stale pogarszającą się sytuację materialną wielu gospodarstw domowych.
Pomoc publiczna powinna być więc skierowana do najbiedniejszych i przyjmować postać pomocy podmiotowej w formie tworzenia lokali socjalnych, a także dopłat do kosztów utrzymania zajmowanych przez nich lokali. Wyrazem interwencjonizmu państwowego w tym zakresie winno być dążenie państwa do stwarzania odpowiednich warunków i ram prawnych dla funkcjonowania otoczenia makroekonomicznego, zmniejszania ryzyka inwestowania w nieruchomości poprzez redukcję niepewności. Może to być osiągnięte poprzez ustalenie ogólnych właściwych reguł funkcjonowania rynku nieruchomości. Dobrym przykładem działalności państwa w mieszkalnictwie na rzecz wsparcia gmin w tworzeniu zasobu mieszkaniowego dla najuboższych jest przyjęta w dniu 8 grudnia 2006 roku ustawa o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, a także noclegowni i domów bezdomnych, która ustanowiła Fundusz Dopłat źródłem finansowego wsparcia podmiotów realizujących ww. przedsięwzięcia. Ustawa ta, określając zasady udzielania finansowego wsparcia z Funduszu Dopłat gminom, związkom międzygminnym oraz organizacjom pożytku publicznego na tworzenie zasobu lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych, może istotnie pomóc gminom w rozwiązaniu problemów braku lokali socjalnych.
Zgodnie z art. 75 ust. 1 Konstytucji RP ˝władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania˝. Przyjęta ustawa jest wypełnieniem tej dyspozycji konstytucyjnej i propozycją systemowego uregulowania kwestii państwowego wsparcia dla przedsięwzięć mających na celu pozyskiwanie lokali i pomieszczeń mieszkalnych dla najuboższych. Jednak aby mogła ona spełniać swoją rolę niezbędne jest jak najszybsze wprowadzenie w życie przepisów wykonawczych. Przepisy te zgodnie z delegacją ustawową mają określić: szczegółowy tryb i terminy składania oraz rozpatrywania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego, tak aby zapewnić możliwość rozpoczęcia realizacji przedsięwzięcia w okresie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, zakres informacji, jakie powinien zawierać wniosek, minimalne wymagania w zakresie wyposażenia lokali mieszkalnych, kryteria oceny wniosków oraz wzór formularza i rozliczenia.
Jak najszybsze ich wprowadzenie jest niezbędne z punktu widzenia możliwości pobudzenia rozwoju budownictwa mieszkaniowego dla najuboższych. Zwłoka w ich przyjęciu może narazić gminy na straty wynikające z przedłużającej się konieczności utrzymywania pustostanów, które mogłyby zostać zaadoptowane na lokale socjalne. Ich utrzymywanie przez dłuższy czas bez podjęcia określonych działań remontowych może doprowadzić w efekcie do konieczności ich rozbiórki. Obowiązujące przepisy przewidują zakaz eksmisji donikąd, co przy braku wystarczającej liczby lokali socjalnych powoduje wstrzymanie wykonania wyroków sądowych na całe lata i roszczenia odszkodowawcze właścicieli wobec gmin. Tym bardziej iż w świetle ostatnich przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2006 roku o zmianie ustawy ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego, która weszła w życie od 01.01.2007 roku, jeżeli gmina nie dostarczy lokalu socjalnego osobie uprawnionej do jego otrzymania z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze do gminy na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny. Przepis ten może spowodować jeszcze większe finansowe obciążenia budżetów gmin, o ile nie zostaną wzmożone działania państwa na rzecz pomocy gminom w rozwiązaniu tych problemów.
Niezbędne jest więc niezwłoczne podjęcie czynności zmierzających do jak najszybszego wprowadzenia w życie przepisów wykonawczych do przedmiotowej ustawy, które określą szczegółowo tryb i terminy składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie finansowego wsparcia oraz treść wniosków i kryteriów jego oceny oraz umożliwią gminom aplikowanie o środki finansowe na ww. cele, tym bardziej że w roku bieżącym zaplanowano w budżecie 185 mln zł na zasilenie Funduszu Dopłat.
1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad opracowaniem przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 8 grudnia 2006 roku o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, a także noclegowni i domów bezdomnych?
2. W jakim terminie Minister Budownictwa wprowadzi przepisy wykonawcze do przedmiotowej ustawy?
Poseł Grzegorz Tobiszowski
Warszawa, dnia 28 lutego 2007 r.