Szanowny Panie Premierze! W ostatnim czasie, zapewne w związku z planowaną kolejną nowelizacją ustawy
Szanowny Panie Premierze! W ostatnim czasie, zapewne w związku z planowaną kolejną nowelizacją ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75, z późn. zm.) otrzymałem wiele sygnałów o trudnościach z nabyciem uprawnień kombatanckich przez osoby, które mając wówczas ponad 14 lat, przebywały w obozie przejściowym w Zamościu i Zwierzyńcu.
Obóz przejściowy w mieście Zamościu powstał w listopadzie 1942 r. i funkcjonował do stycznia 1944 r., a jego ponura historia związana jest ściśle z akcją wysiedleńczą na Zamojszczyźnie. Warunki, w jakich przyszło żyć wysiedlonym i politycznym więźniom, jak wynika z relacji naocznych świadków, porównywalne były do tych z obozów śmierci - segregacja rodzin, wszy, głód, błoto, tortury, dzienna śmiertelność w jednym tylko baraku: 30 osób. Więźniowie przebywali w 16 barakach, odgrodzonych od siebie drutami kolczastymi. Baraki nie były opalane, z powybijanymi szybami, bez podłóg i urządzeń sanitarnych. W obozie więzionych było wiele tysięcy osób. Pamiętać trzeba, że ludność wysiedlanej Zamojszczyzny to rodziny akowców, mieszkańcy ziem, na których działania partyzanckie zakrojone były na najszerszą skalę, ludzie, których codzienność sprowadzała się do niesienia pomocy polskim żołnierzom walczącym z hitlerowcami - właśnie taka była główna przyczyna wysiedleń.
Mimo to tylko część przebywających tam wówczas więźniów może dziś liczyć na zasłużone uprawnienia kombatanckie. Przepis art. 4 pkt 1 lit. C ww. ustawy stanowi bowiem, że uprawnienia te przysługują osobom represjonowanym, zaś samą represję definiuje ustawodawca jako okres przebywania ˝w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa˝. Z kolei przepis § 6 pkt 11 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (wydanego jeszcze przez premiera Jerzego Buzka) sytuuje obóz przejściowy w Zamościu oraz obóz w Zwierzyńcu pośród owych ˝innych miejsc odosobnienia˝. Dlatego też uprawnienia kombatanckie mogli nabywać wyłącznie ci więźniowie, którzy przebywając w tym obozie, nie mieli ukończonego czternastego roku życia.
Podzielam zarzuty osób zgłaszających się do mnie, że taka bariera wiekowa jest co najmniej niezrozumiała i ma charakter dyskryminujący wielu bohaterów walk z niemieckim najeźdźcą. Niezrozumiałe jest również to, dlaczego obóz zamojski i zwierzyniecki zostały uznane tylko za owe ˝inne miejsce odosobnienia˝ - pozwolę sobie przytoczyć cytat z pisma w tej sprawie autorstwa jednego z naocznych świadków tamtych wydarzeń: ˝Z niewiadomych względów prezes Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nie uznał obozu w Zamościu za miejsce odosobnienia, w którym pobyt należy uznać za represje wojenne stanowiące podstawę przyznania uprawnień kombatanckich. Nie wiadomo, na czym swoją opinię oparł Instytut Pamięci Narodowej, sama bowiem dysponuję zeznaniami świadków potwierdzającymi nieludzki i represyjny charakter obozu (...). Wydaje się, że państwo powinno doceniać poświęcenie ludzi walczących za Polskę i represjonowanych z tego powodu przez okupantów. Stopniowanie na niejasnych zasadach skali cierpień doznawanych przez poszkodowanych w czasie II wojny światowej jest niesprawiedliwe i krzywdzące˝.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Pana Premiera o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy mógłby Pan Premier rozważyć możliwość zmiany powoływanego w treści interpelacji rozporządzenia tak, by obóz w Zamościu oraz Zwierzyńcu zakwalifikowany został do innej grupy miejsc hitlerowskich represji, co byłoby zgodne z prawdą i umożliwiałoby wielu niedocenianym dziś bohaterom, ofiarom tamtych tragicznych wydarzeń, nabycie zasłużonych uprawnień?
2. W przypadku negatywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze proszę o odpowiedź, czy Rada Ministrów mogłaby rozważyć możliwość zmiany art. 4 pkt 1 lit. c w taki sposób, by zlikwidować wspomnianą wyżej barierę 14 lat, bądź przynajmniej podnieść ją do wieku pełnoletniości, tj. do 18 roku życia - nadmieniam, że projekt obecnej nowelizacji w ogóle nie dotyczy tego przepisu.
Należy pamiętać, że pozytywne rozpatrzenie wielu próśb osób represjonowanych w zamojskim oraz zwierzynieckim obozie tak w jednym, jak i w drugim przypadku będzie pociągać za sobą również konieczność zmiany przepisu art. 22 ust. 3 powoływanej ustawy, zgodnie z którym termin składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich przez osoby zamieszkałe w Polsce upłynął 31 grudnia 1998 r.
Z wyrazami szacunku
Poseł Sławomir Zawiślak
Warszawa, dnia 29 marca 2007 r.